Menu Đóng

Năng lượng tinh thần

Năng lượng tinh thần, nói cho dễ hình dung là năng lượng của bộ não. Bạn cần năng lượng tinh thần cho những hoạt động trí óc như học tập, làm việc, suy nghĩ, giải quyết vấn đề, giao tiếp,… Chúng ta học về năng lượng tinh thần cũng là để làm những việc này hiệu quả hơn.

Năng lượng tinh thần chịu ảnh hưởng phần lớn từ cảm xúc. Cảm xúc khó chịu tiêu hao năng lượng, còn cảm xúc dễ chịu tạo thêm năng lượng. Năng lượng tinh thần của một người phụ thuộc rất nhiều vào khả năng quản lý cảm xúc của người đó. Nếu thường ở trong trạng thái tích cực, năng lượng của bạn sẽ cao; còn thường xuyên bực bội, buồn rầu thì năng lượng sẽ thấp. Quản lý cảm xúc sẽ được bàn ở chủ đề tiếp theo nên trong bài viết này mình không nói về cảm xúc.

Năng lượng tinh thần bị tiêu hao như thế nào?

Năng lượng tinh thần bị tiêu hao khi bạn xài nó để học tập, làm việc. Đây là hoạt động quan trọng mà bạn ưu tiên. Tuy nhiên nếu không để ý, bạn sẽ để lãng phí năng lượng vào ba thứ sau đây:

Multitask

Multitask gồm 3 trường hợp sau:

  • Làm hai việc (hoặc nhiều hơn) cùng lúc. Ví dụ: Vừa ăn vừa dùng điện thoại.
  • Đang làm việc A, bỏ ngang để nhảy qua việc B. Ví dụ: Đang làm bài nghiên cứu, thấy có email tới, nhảy qua trả lời email.
  • Làm xong việc A, chuyển qua việc B mà không có khoảng nghỉ. Ví dụ: Học tiếng Anh xong, chuyển qua viết luận mà không giải lao.

Não của chúng ta mỗi lúc chỉ có thể tập trung vào một thứ. Nếu bạn làm nhiều việc cùng lúc, não sẽ phải liên tục chuyển đổi qua lại. Hiệu suất của bạn giảm 40%, mà lại tiêu hao nhiều năng lượng hơn.

Một chiếc xe đốt nhiều xăng nhất vào lúc nổ máy và tăng tốc sau khi phanh. Bộ não cũng tương tự. Não tiêu thụ nhiều năng lượng nhất vào lúc bắt đầu một việc hoặc phải giải quyết một vấn đề khó. Nếu bạn làm nhiều việc cùng lúc, mỗi khi chuyển việc là mỗi lần bạn “bắt đầu”. Cùng một việc, thay vì chỉ bắt đầu một lần (rồi kết thúc), nhưng bạn cứ ngắt quãng giữa chừng, giống như chạy xe mà dính chục cái đèn đỏ liên tiếp. Vừa stress, vừa tốn xăng.

Bạn có biết: Ở trường hợp multitask thứ hai, bạn sẽ mất khoảng 23 phút để có thể tập trung lại vào việc A được như trước.

Tiêu thụ thông tin

Mỗi khi bạn tiếp nhận một thông tin gì đó, não bạn ngay lập tức giải mã, xử lý thông tin này. Ví dụ, bạn thấy trên facebook hình bạn Hòa đi ăn ở nhà hàng ABC. Não bạn liền giải mã thông tin mới này (bạn Hòa đi với ai, ăn món gì, nhà hàng này như thế nào), rồi liên kết với cơ sở dữ liệu sẵn có (Hòa là ai, mối quan hệ giữa mình và Hòa thế nào, những gì mình biết về Hòa trước đó). Dù chỉ lướt qua tấm hình rất nhanh thôi, nhưng não bạn tự động làm quy trình trên và đốt một ít năng lượng.

Và đây là vài tình huống bạn thường lãng phí năng lượng bằng việc tiêu thụ thông tin:

  • Bạn cần làm một việc gì đó quan trọng. Bạn trì hoãn và lướt web, social media. Đến khi bạn thật sự bắt tay vào làm việc thì đầu óc bạn đã lơ mơ, không còn sức để tập trung nữa.
  • Bạn học bài, làm việc một khoảng thời gian và cần giải lao. Bạn lên mạng đọc tin tức. Đến khi “tỉnh ra” thì đã 15′ trôi qua. Bạn quay lại làm việc nhưng không đạt hiệu suất như mong muốn nữa.
  • Bạn đi làm về trễ. Công việc hôm nay làm bạn mệt mỏi. Bạn tự nhủ sẽ đi ngủ sớm, kế hoạch tối nay đành gác lại. Nhưng bạn lại chộp lấy cái điện thoại. Một tiếng trôi qua, bạn trở nên quá mệt để đi ngủ (vì việc dứt ra khỏi điện thoại, làm vệ sinh cá nhân rồi ngủ sớm đòi hỏi năng lượng!). Kết quả là bạn còn thức khuya hơn bình thường, hệ lụy đến năng lượng ngày hôm sau.

Năng lượng tinh thần thường cạn đi rất nhanh khi bạn dùng internet để giải trí (lướt web, social media). Vì đa số nội dung vụn vặt, ngắn củn nên bạn click hết link này đến link khác, xem hết clip này đến clip khác. Các nội dung này không liên quan gì đến nhau, thành ra bạn cũng đồng thời multitask. Khi não bạn đang xử lý tấm hình của Hòa, mắt bạn đã lướt tới dòng status của Thái. Não vội lật đật truy cập dữ liệu về Thái, bạn đã chuyển qua zing để nghe nhạc… Bản thân mình cảm nhận 30′ giải trí trên internet (kiểu chuyển nội dung liên tục) tiêu tốn năng lượng tương đương 1,5 tiếng đọc sách và 3 tiếng đọc truyện, tiểu thuyết.

Ra quyết định

Thông thường, bộ não muốn chạy ở chế độ tự động — làm những thứ dễ hoặc quen thuộc — để đỡ tốn năng lượng. Cho nên nó không thích phải ra quyết định. Bên cạnh đó, chuyện ra quyết định tiêu hao nhiều năng lượng vì không đơn giản là chọn giữa cái xấu và cái tốt, mà là giữa nhiều thứ khó cân đo (sáng nay ăn món gì), hoặc với lựa chọn giá trị cao nhưng khó làm (tối nay xem phim hay học bài).

Một ngày bạn phải ra nhiều quyết định. Nhưng không phải quyết định nào cũng quan trọng như nhau. Bạn có thể lãng phí năng lượng vì quá cầu kỳ hoặc không có kế hoạch cho những chuyện sau đây:

  • Bây giờ làm gì? Có nên đi chơi không?
  • [Nhìn tủ đồ] Hôm nay mặc gì? Màu này hay màu kia?
  • Tối nay ăn gì?
  • Có nên đi học không, hay cúp một bữa?
  • Đi mua sắm. Cực kỳ tốn năng lượng vì phải tiêu thụ nhiều thông tin, khó quyết định, có khi multitask (đang mua áo, nhìn shop kế bên thấy đôi giày đẹp, thế là nhảy qua chọn giày).

Có những cái là giá trị sống riêng của mỗi người. Nhưng bạn đã hiểu được vì sao có những người như Mark Zuckerberg, thích mua nhiều bộ quần áo giống nhau để mặc cho cả tuần. Jiro Ono, người làm sushi ngon nhất thế giới, thì luôn trải qua một ngày với những hoạt động quen thuộc lặp đi lặp lại. Ông thậm chí còn đứng đón tàu điện ngầm ở cùng một vị trí suốt bao năm tháng. Tại sao có những người như vậy? Họ muốn dồn tối đa năng lượng vào công việc (hoặc thứ quan trọng với họ), nên những chuyện khác càng đơn giản càng tốt, càng ít phải quyết định càng tốt.

Phục hồi, nâng cao năng lượng

Năng lượng tinh thần cũng như cơ bắp. Bạn dùng quá tải, nó sẽ kiệt sức (khó tập trung) và tổn thương (stress, mệt mỏi, buồn chán, bứt rứt). Bạn ít dùng thì nó sẽ ù lì và yếu đi (dễ chán, khó tập trung lâu). Vậy nên cách phát triển năng lượng cũng giống cách phát triển cơ bắp: tập luyện kết hợp với nghỉ ngơi.

Tập luyện bằng cách làm những thứ đòi hỏi tư duy và tập trung sâu. Việc này tùy thuộc vào chuyên môn, sở thích của mỗi người. Còn phục hồi năng lượng xoay quanh bốn thứ sau: ăn, ngủ, thể dục, thiền. Áp dụng tương tự như Năng lượng thể chất. Đây là bốn hoạt động “vàng”, thiết yếu cho cả thể chất và tinh thần.

Giải lao đúng cách

Từ bốn thứ chính yếu trên, mình mở rộng thêm về việc giải lao.

Như đã nói ở phần tiêu thụ thông tin, các hình thức giải trí không phải là cách giải lao. Nó đem lại cho bạn cảm giác thoải mái trong ngắn hạn nhưng lại làm tiêu hao năng lượng. Có bao giờ bạn cảm thấy tươi tỉnh, sảng khoái sau khi xem TV hoặc lướt facebook không?

Mục đích của giải lao là hồi phục lại năng lượng để có thể tiếp tục học tập, làm việc hiệu quả. Giải lao đúng nghĩa là các hoạt động mà não không tiếp nhận, xử lý thông tin. Mình chia sẻ vài hoạt động giải lao ngắn tối ưu nhất:

  • Đi bộ: Đi bộ cực kỳ tốt vì nó giải phóng bạn khỏi tư thế ngồi (vốn rất hại sức khỏe), giúp tâm trí tự do theo từng bước chân.
  • Tiếp xúc với thiên nhiên: Nếu không có điều kiện thì tiếp xúc với ít cây xanh. Thậm chí chỉ cần nhìn vào một bức tranh thiên nhiên cũng có tác dụng hồi phục.
  • Nằm thư giãn/thiền: Hồi phục năng lượng rất nhiều vì tâm trí được “shut down”, không tiếp nhận thông tin bên ngoài nữa.
  • Nói chuyện với ai đó khiến bạn cảm thấy kết nối, dễ chịu, vui vẻ.
  • Chơi với thú cưng, em bé.

Bạn có thể kết hợp các hoạt động trên, như đi bộ chánh niệm dưới cây xanh, đi dạo với ai đó, dắt chó đi dạo. Nếu trước đó bạn ngồi thì chọn đi bộ. Nếu trước đó bạn dùng cơ thể nhiều thì nằm thư giãn là tốt nhất.


Bài này kết thúc phần Năng lượng. Tổng kết lại phần Năng lượng có mấy từ khóa sau: Thở, Thiền, Ăn uống, Thể dục, Ngủ. Đây là nền tảng quan trọng. Không có năng lượng thì không thể bàn tới những lĩnh vực khác. Kế tiếp đây, chúng ta sẽ cùng tìm hiểu về Cảm xúc — là cấp độ tiếp theo của Năng lượng tinh thần và là lĩnh vực chủ chốt của cuộc sống.

Nguồn: Hoang Thai Hoa https://medium.com/@hoangthaihoa/ht7n-n%C4%83ng-l%C6%B0%E1%BB%A3ng-tinh-th%E1%BA%A7n-90d40ad6c120

Gửi phản hồi

Related Posts

0987567168