Menu Đóng

Quy trình sáng tạo theo nhóm/Devising

Bạn đã được biết quy trình của một bài tập điều phối thảo luận trong bài viết trước, và đến phần hai của buổi học này, xin mời các bạn tham gia tiết học hướng dẫn về quy trình sáng tạo theo nhóm, tiếng Anh goi là DEVISING, trong khuôn khổ khóa học “Phát triển nhân cách qua quá trình sáng tạo” của trung tâm Life Art, giảng viên Phan Ý Ly.

Hãy cùng trải nghiệm và khám phá một khái niệm vô cùng mới và thú vị trong tiết học này các bạn nhé!

******************

LA Thoat xac

Ly: Hôm nay mình sẽ đi qua một số ví dụ về việc làm thế nào để dẫn dắt một nhóm đối tượng, một nhóm cộng đồng tạo ra một tác phẩm gì đấy, từ một cái gì đấy. Trong tiếng Anh mình gọi quá trình này là devising, không có từ nào trong tiếng Việt để gọi cả. Devising ám chỉ khi mình tạo ra một sự vật gì đấy, sản phẩm gì đấy thông qua quá trình tìm tòi, sau đấy ngẫu hứng tiếp. Mình không làm ra một cái xe đạp thông qua việc làm xích, lắp ghép lại, mà sẽ là tìm tòi như là nhân loại chưa từng có cái xe đạp cả. Ví dụ như 1 anh muốn đi, và phát hiện ra cái vòng tròn chạy rất nhanh, làm sao để ngồi lên cái vòng tròn, anh ta tìm thấy cái yên… quá trình đó gọi là devising. Tất cả lý thuyết dạy về devising đều nói là không có một định nghĩa gì cả, mà chúng ta tìm câu trả lời trên những vật xung quanh. Devising được sử dụng trong những trường nghệ thuật hiện đại, họ tìm cảm hứng từ rất nhiều thứ chứ không copy nguyên trong một trang sách, sẽ có một quá trình chắp vá những cảm hứng đó, và làm đi làm lại. Phương pháp devising này mình đã được học rất là nhiều khi học thạc sĩ ở Anh, được áp dụng rất nhiều khi làm việc với cộng đồng. Làm sao để sản phẩm họ làm ra bắt nguồn từ họ, không phải mình mang vào từ bên ngoài. Chính vì thế phương pháp devising đảm bảo việc ý tưởng từ cộng đồng, nhưng làm thế nào kích thích được ý tưởng đó thì phải có phương pháp. Tất cả các phương pháp đều có chung tố chất là kích thích, đặt câu hỏi để nhóm học sinh tự thảo luận, tự trình bày theo nhiều hình thức khác nhau. Nó không có một cái quy trình đóng khung mà phải tự sáng tạo một quy trình của riêng mình để dẫn dắt một người nào đấy đến một cái hiểu nào đó. Lớp mình đã làm rất nhiều cái devising đó, dù mọi người chưa biết đó là devising, ví dụ như bài tập về múa, sử dụng các bộ phận cơ thể. Ngay cả trong đào tạo về múa chính thống, đây hoàn toàn là một bài tập có thể sử dụng cho múa chuyên nghiệp, nhưng kết quả phụ thuộc vào kỹ năng múa cơ thể. Mọi người có nhớ nó bắt đầu từ cái gì không? Bài múa sử dụng để vẽ cơ thể ấy. Có ai có thể tả được quy trình không?

Điệp: xác định mặt phẳng ngang dọc. Sau đó sử dụng thêm các bộ phận, thêm mặt phẳng. Sau đó nữa…

Minh: viết bất cứ một cái gì.

Ly: Một quá trình từ từ, mình muốn thấy là mọi người rất thoải mái trong chuyển động. Kích thích dần chứ không bắt buộc là ban đầu tay phải đưa theo hướng thế nào đấy, góc độ thế nào… không đi theo kĩ thuật mà theo cảm xúc, theo sự tự tin và giải phóng. Vì như những người không quen cử động thì ban đầu cử động khuỷu tay cũng là rất nhiều rồi. Sau đấy giải phóng dần và kích thích nó vượt qua biên giới ban đầu. Sản phẩm đó mọi người có thể dùng với rất nhiều trường hợp khác nhau: các em nhỏ, cộng đồng khuyết tật… Nó là công cụ giải phóng về cơ thể. Bản thân mình khi đến nhóm E chẳng hạn, mình thấy là nhóm cộng đồng này rất ngại chuyển động, có cái gì đó như là bị đưa ra kỷ luật về chuyển động, mình có thể đưa ra bài giảng này để mọi người thoải mái.

Ly: bây giờ mình sẽ đưa ra một bài tập khác, cũng đi qua từng bước để mọi người hiểu thế nào là devising. Bây giờ chúng ta sẽ ngồi tại chỗ, hình dung mình là những người lính của vua Quang Trung trước khi ra trận. Được chưa? Đêm ngày hôm nay là đêm quyết định, đêm cuối cùng mình cắm trại. Đến ngày hôm sau thì mình sẽ phải ra trận. Chúng ta hình dung trong nhóm lính thế này có người lần đầu tiên ra trận, có người lính già đã ra trận nhiều lần rồi, có người cũng bị thương, có người đã cảm thấy sợ việc ra chiến trường. Chúng ta thử nhắm mắt lại hình dung xem mình là người lính thế nào?

Mọi người nhắm mắt lại tưởng tượng.

Ly: Chúng ta nghĩ thử xem gia cảnh chúng ta như thế nào. Nhà chúng ta có thành phần gia đình như thế nào. Có thể mình có vợ có con, hoặc chỉ có mẹ già, hoặc mình vừa cưới vợ, hoặc mình có người yêu.

Ly: Mình hình dung về trận đấu ngày mai sẽ như thế nào.

Ly: Cảm giác của mình hiện tại. Mình cảm thấy phấn khích vì được ra trận hay mình cảm thấy sợ, hoang mang?

Ly: Bây giờ chúng ta vẫn ngồi vòng tròn như vậy, có thể vẫn nhắm mắt. Khi mình chạm vào ai đó thì người đó gửi gắm thông điệp nào đó về với gia đình, như thể có một ngọn gió nào đó gửi gắm thông điệp về những người thân trong gia đình. Có thể ngày mai ra trận chúng ta sẽ không bao giờ trở về.

Chị Ly chạm vào anh Bình.

Ly: Chúng ta có thể nói to ra. Nói ra để cho gió cuốn đi.

Bình: Ta gửi lại cho nàng chiếc nhẫn này. Có thể ngày mai ta sẽ không trở về, nhưng tình yêu dành cho nàng sẽ vẫn ở lại. I love you.

Tùng: Ngày mai nếu ta không trở về thì huynh của ta sẽ gửi ngọn giáo về cho con trai.

Loan: Nếu chẳng may ngày mai tôi chết thì hãy nói với gia đình tôi, tôi là một người dũng cảm.

Khiêm:

Thùy: Nhất định con sẽ trở về.

Huệ: Bố mẹ hãy bảo trọng, sau trận ngày mai nhất định con sẽ trở về.

Quỳnh: Mẹ giữ gìn sức khỏe, con muốn trốn về với mẹ ngay đêm nay.

Ngọc: Nếu về được con sẽ về, nếu không bố mẹ cứ đắp mộ giả cho con nhé.

Minh: Chị sẽ trở về, em ở nhà chăm sóc bố mẹ nhé.

Lan Anh: Nàng yên tâm, ta sẽ chiến đấu thật dũng mãnh và trở về với nàng.

Điệp: Em hãy đi với người đàn ông khác.

Phương: Cha à, con sợ chiến tranh. Chỉ những kẻ ngu dốt mới mong muốn chiến thắng trong các cuộc chiến.

Hà Anh : Tôi không gửi gì cho gió về cả.

Ly : Mọi người hình dung tiếp này. Chúng ta tạm thời vào vai những người ở nhà. Không biết ngay mai mọi người sẽ ra trận mà chỉ biết là người thân của chúng ta đã đi 2-3 năm rồi, mà khoảng 1 năm con chim cúc cu mới trở về một lần. Chúng ta viết thư cho người đó dù bức thư này không bao giờ đến. Mỗi người sẽ có một tờ giấy để viết.

Ly : Chúng ta có thể chọn không gian của mình để viết, không cần ở trong vòng tròn. Chúng ta có 6’ để viết.

Mọi người chia phòng ra và bắt đầu viết. Chị Ly bật nhạc.

Ly : mọi người có 6’ thôi nhé, tập trung nhé. Mọi người để yên cho bạn làm bài nhé.

Ly : Cố gắng viết ra thành lời nhé.

Mọi người nộp bài.

Ly : mọi người dọn hết mấy cái bút giấy này lại.

Ly : Cả lớp mình đứng dậy, sang phía tường bên này.

Chị Ly phát giấy cho mọi người.

Ly : Chúng ta tưởng tượng đội quân, 3000 quân Thanh, chất đống trên gò Đống Đa. Đêm đã qua đi, sáng ngày hôm sau ra trận.

Ly : Bạn này là anh trống.

Anh Bình đeo trống lên người.

Ly : Tùng, vua Quang Trung.

Tùng: hào hùng quá.

Phương: Tất cả quân lính xông lên đánh vua Quang Trung.

Ly: Vua QT đứng hẳn lên trên này. Bình cũng đi cùng mọi người nhé. Mình chỉ cần đánh bùm, bùm. Chậm thôi. Thật là chậm. Vang vào. Cố gắng là vang vào. Càng vang càng tốt. Rồi, bạn trống ở đây.

Ly: Hai vị tướng.

Anh Khiêm và anh Thùy lên đứng hai bên anh Tùng.

Ly: Tưởng tượng là tất cả chúng ta đều có áo giáp, khiêm giáo.

Ly: Vua Quang Trung sẽ như thế nào?

Ly: Chúng ta đứng làm 3 hàng.

Lan Anh: Thế thằng trống này phải đi trước chứ nhỉ?

Ly: Giờ mọi người yên lặng này. Cứ mỗi một tiếng trống thì mọi người lại bước lên 1 bước. Trước khi chúng ta bước đi, chúng ta sẽ hô là SÁTTTT.

Tùng: Em sẽ là đầu trò vụ sát đấy.

Ly: Tất cả mọi người tập trung. Khi tiếng trống cất lên thì bên này đọc thư. Đọc một đoạn thôi, sau đó bên kia đọc, rồi đổi thư.

Chị Lan Anh và chị Điệp đọc thư mọi người viết. Mọi người tiến lên theo tiếng trống. Đi hết phòng, anh Tùng chỉ đạo mọi người quay đầu lại.

Chị Ly chạm vào một số người, mọi người lần lượt ngã xuống.

Anh Bình trước khi ngã xuống vẫn cố đánh một phát trống cuối cùng.

Ly: Như vậy là cả đoàn quân làm sao?

Mọi người: Chết hết.

Ly: Chết rất nhiều.

Mọi người: Còn mỗi vua sống.

Ly: Chúng ta cảm thấy thế nào khi bước đi trong đoàn quân và nghe lời những người ở nhà viết?

Lan Anh: Thấy buồn cười.

Khiêm: Em thấy nghe nó rũ rượi quá. Các lời thư không có gì kích động là anh phải chiến đấu đi. Toàn kỉ niệm xưa.

Ly: Chúng ta cảm thấy là, lồng 2 đoạn này vào với nhau thấy rất mâu thuẫn đúng không? Một người thì chuẩn bị ra chiến trường, trong khi người những ở nhà thì cuộc sống vẫn tiếp diễn. Giả sử chúng ta còn 1 vị vua còn sống. Thử nghĩ xem tối ông về, ông mơ cái gì không? Sau khi ra chiến trường, có thể là thắng, có thể là bại. Trong lịch sử, vua QT thắng. Tối về chúng ta thử bước vào trong giấc mơ của vua và xem ông ta mơ gì?

Ly: Vị đấy sẽ nằm ra đây.

Ly: Tất cả mọi người ngồi về phía bên này.

Ly: Chúng ta có thể hình dung là trong giấc mơ của ông ấy, ông có thể thấy những điều gì?

Loan: ông thấy mọi người vẫn đang chiến đấu, có nhiều người đã ngã xuống.

Lan Anh: Một đất nước mới sẽ được xây dựng.

Khiêm: Vợ con của những người lính đã chết ám ảnh.

Ly: Những người chiến sĩ tối quay về trong giấc mơ sẽ nói gì với ông ấy? Có thể là lời oán trách, động viên…

Ly: Từng người sẽ lên một, đứng ở đây. Chúng ta không phải diễn, mà nói bằng giọng nói bình thường. Không giả vờ làm ma, làm những người lính đã về. Sau khi đã lìa dương thế, chúng ta quay về sẽ nói gì với vị tướng quân của ta?

Ly: Từ từ để cho nhạc đã.

Ly: Bao giờ mình cảm thấy mọi người đã sẵn sàng, mình sẽ mời mọi người lên.

Anh Bình lên đầu tiên.

Bình: Kiếp sau hạ thần vẫn sẽ đánh trống cho bệ hạ.

Mọi người cười rúc rích.

Khiêm: Khi chết ở chiến trường tôi không biết. Tôi ước mong bệ hạ sẽ lo cho vợ con tôi.

Loan: Chiến thắng rồi, đất nước bình an rồi. Sự hi sinh của tôi thật là không uổng phí.

Thanh: Chủ tướng cố gắng lên.

Huệ: Đức vua, cầu chúc cho đất nước này mãi mãi bình an.

Điệp: Tôi mong sao không còn những cuộc chiến tranh như vậy, không còn những bố mẹ mất con, những người vợ mất chồng.

Lan Anh: Đức vua, thần đã dũng mãnh chiến đấu. Đức vua đừng để đất nước rơi vào tay giặc thêm lần nữa, nếu không đừng trách thần.

Thùy: Tại sao chúng tôi chết gần hết mà ông chưa chết?

Mọi người cười ồ lên.

Ngọc: Đức vua, tôi đã xả thân vì đất nước. Mong đức vua thương lấy mảnh đất quê nhà của tôi, chăm sóc vợ con tôi, đừng bán đất cho bọn đầu cơ đất, chúng nó xây chung cư đấy.

Quỳnh: Cám ơn ông đã vuốt mắt cho tôi. Nhận thêm một lạy nữa.

Hà Anh: Đức vua, nhà tôi ở 56 ngõ 2 Hoa Lư. Ngài nhớ đến đón vợ con tôi về chăm sóc cho họ nhé.

Phương: Dù sao tôi cũng tự hào vì là quân của ông.

Minh: Xin ngài hãy mang xác tôi về nơi quê nhà.

Ly: Mọi người lên đứng vòng tròn xung quanh. Ko nắm tay. Mỗi người nói lại câu vừa nãy đã nói.

Ly: cảm giác ông tướng này thế nào?

Tùng: Đầu óc hơi bị tốt thôi.

Khiêm: Tức là nghe xong chả cảm nhận gì.

Tùng: không phải. Nghe mọi người nói tự dưng thấy có trách nhiệm, tự dưng thấy yêu nhân viên thế.

Ly: Vừa rồi mọi người vừa đi qua một số các cái bước và khi mình muốn, mình có thể hỏi tiếp mọi người, là bây giờ, vợ con ông tướng này thấy thế nào. Mình có thể đặt ngược lại là, gia đình người thân khi đặt ngược lại sẽ thấy thế nào, nói câu gì. Có rất nhiều cách khác nhau để tiếp tục đặt vấn đề. Nhưng theo mọi người, những cái hoạt động mọi người vừa trải qua, mọi người có thể áp dụng vào những trường hợp thế nào?

Điệp: Có thể áp dụng vào việc những chị nạn nhân của bạo lực gia đình tái hiện lại những thời điểm bị bạo lực và cảm xúc của chị, của người khác tại thời điểm đó thế nào.

Ly: Những cái chị thể hiện ra hoàn toàn có thể chắp lại thành một vở diễn. Các bạn vừa rồi hoàn toàn là đóng vai. Nãy giờ chỉ trong 45’ thôi nhưng học sinh hiểu rất nhiều về trận chiến này. Học sinh sẽ rất là nhớ, học sinh được vào vai 1 người. Lịch sử không chỉ nằm trong số liệu, mà các em được sống lại thời kỳ lịch sử đấy, và trải nghiệm.

Ngọc: mình sẽ áp dụng vào nghệ thuật, mình sẽ vẽ tranh. Quan trọng là mình biểu hiện được khoảnh khắc lúc diễn ra.

Phương: có thể áp dụng vào tình huống mình dạy học. Có nhiều khía cạnh có thể cho sinh viên tiếp cận

Quỳnh: Riêng đối với giáo dục, một giờ học hiệu quả là học sinh của mình sử dụng được cả hai bán cầu não. học sinh được trải nghiệm, nắm bài nhanh, nhớ lâu, mình thấy rất công bằng với những cái em mà não của chúng nó sinh ra không phải để học những cái logic. Người dạy sẽ cảm nhận được ngay mức độ thỏa mãn của các em.

Ly: vừa rồi chỉ là một bài tập rất nhỏ. Ví dụ chị Quỳnh có thể xem lại. Có rất nhiều cách khác nhau mà LifeArt đã áp dụng, nhưng mục đích của mình đương nhiên là để học sinh trải nghiệm. Đặt mình vào thế giới đấy và suy xét. Ví dụ lúc mọi người nói với ông tướng, nếu làm việc với trẻ con thì mọi người sẽ rất ngạc nhiên trước những cái chúng nó nói.

Ly: Ví dụ ở Anh, học có môn Theater in Education, họ cũng vận dụng những cách thế này nhưng chưa đưa vào làm phương pháp giáo dục thường xuyên, nhưng họ lại tách phần Theater in Education thành một buổi học nào đấy, không phải đại trà. Ví dụ cô giáo có thể dạy công nhân mỏ than như thế nào, và học sinh được đóng vai. Học sinh hoàn toàn dùng tưởng tượng của mình mô tả đúng đến 90%.

Ly: Có thể cung cấp thêm một số thông tin để học sinh hình dung tốt hơn. Sau đó có thể tung ra một thảm họa, một tình huống nào đấy. Và chúng ta còn nửa tiếng nữa, chúng ta sẽ thử làm một bài tập, có lẽ sẽ không làm được đến hết. Vì không có cái kết nào cả, đó là do trí tưởng tượng của mọi người. Ví dụ vừa rồi mình cho dừng ở chỗ quân lính nói với vị tướng, nhưng nếu có thời gian mình có thể làm tiếp. Nhưng mọi người thấy ở đây là vai trò của người thiết kế bài giảng không phải là đưa ra một cách ngẫu nhiên, dù câu trả lời, trải nghiệm là do học sinh, nhưng mình thiết kế thế nào, muốn học sinh trải nghiệm điều gì thì người giáo viên phải rất sáng tạo. Đấy là cái mấu chốt, cái khó. Mọi người có thể dựa trên những quy trình đã có sẵn và thay đổi đi một chút, hoặc tự động não nghĩ thêm, nghĩ từ đầu. Các hình thức thì mọi người có thể thấy LifeArt sử dụng rất nhiều. Tâm sự, viết thư, vẽ, chuyển động, đóng kịch… mọi người tận dụng.

Ly: Trong tờ đánh giá, mình nhận thấy rất nhiều băn khoăn của các bạn, với lớp học của Lan Anh tận dụng 2 yếu tố xa xỉ nhất: không gian và thời gian. Trong môi trường là trường học công, tiết học chỉ có 45’, không gian bàn ghế như vậy, ví dụ như bài tập vừa rồi chúng ta sẽ áp dụng như thế nào trong cái khuôn khổ như thế?

Tùng: em làm trực tiếp, cũng đã làm thử một số bài tập nho nhỏ để đưa cho những người làm cùng với em. Phòng bọn em thuê không rộng, 20m2 thôi, không gian rất nhỏ. Nhưng ngược lại cách mình đưa ra cho người ta trải nghiệm, ví dụ tất cả làm cùng lúc rất khó, mà làm theo tốp, 5 người, mình làm quy mô nhỏ hơn và lần lượt. Nhóm lên rồi và nhóm lên sau sẽ có cái khác biệt với nhau.

Bình: Có thể như hình thức vừa rồi, nhưng chỉ chọn ra 3 bạn chẳng hạn, còn các bạn khác có thể dẫm chân tại chỗ…

Ly: Đó là môi trường không được lý tưởng cho lắm. Với mình môi trường lý tưởng là học sinh phải được tự do về vận động, tri thức… Nếu có thể mình để các em tự vận động, không ngồi trong bàn mà đứng trong lối đi, cạnh bàn… Nếu không có nhiều thời gian thì có thể có nhiều cách, ngồi lên bàn, ra ngoài sân trường. Ra sân cũng có môt số yếu tố: sự tập trung mất đi, nói khó nghe, ảnh hưởng các lớp khác… Chúng ta bằng mọi cách để học sinh tự vận động về tư duy, thể chất. Khi mọi thứ cùng được huy động, hiểu mọi thứ sẽ dễ hơn.

Ly: giờ mình sẽ chia làm 3 nhóm. Mọi người có thể tự chia.

Chị Ly bắt đầu phát giấy cho mọi người.

Ly: bây giờ một người bất kì trong nhóm sẽ nằm ra, lên trên tờ giấy này. Một người khác sẽ can lại.

Ly: không cần tạo hình, chỉ cần vẽ viền lại thôi.

Ly: Chúng ta nhanh nhanh phần này thôi, còn nhiều phần khác nữa.

Ly: Giờ mỗi nhóm tập trung vào phần tranh của mình nhé. Chúng ta sẽ cho ra đời một con người. Mọi người lắng nghe nào. Mỗi nhóm sẽ cho ra đời một con người có giới tính, có năm sinh, có ngày sinh ngày mất, chúng ta như một vị Chúa, tạo nên cuộc đời, số phận của người này. Trước hết hãy xác định giới tính, ngày sinh ngày mất, và một cái tên nữa. Viết ra bên cạnh.

Ly: Đặt tên đi đã, không cần vẽ đâu. Tập trung vào phần yêu cầu. Thọ bao nhiêu tuổi nữa nhé.

Ly: Giờ chúng ta xác định những cái: sinh ra ở đâu, trong bối cảnh nào. Chúng ta có thể bàn bạc với nhau, sau đó viết ra một góc nào đó. Gia đình thế nào, bị bệnh gì…

Ly: Lý do qua đời nhỉ?

Ly: Sau đó mọi người nghĩ ra 2 bước ngoặt quan trọng trong cuộc đời người này, ngoài cái đã ghi ra. Lấy chồng hoặc như thế nào, mô tả kĩ.

Ly: Nỗi đau khổ lớn nhất của người này là gì?

Ly: Sự sung sướng nhất của con người này trong cuộc đời.

Ly: Kẻ thù lớn nhất của người này là ai?

Ly: Thế còn, ân nhân lớn nhất?

Ly: Bây giờ 3 nhóm sẽ trình bày này cuộc đời con người này cho nhóm kia nhưng lại không dùng hình vẽ.

Ly: bắt đầu đi, có 10’ thôi.

Ly: bắt đầu từ lúc người ta sinh ra thế nào, lớn lên như thế nào.

Mọi người hào hứng trao đổi xem làm cách nào thể hiện được nhân vật của mình.

Ly: Xong chưa? Bây giờ cả ba nhóm ngồi về phía bên này.

Ly: Mời nhóm đầu tiên trình bày cuộc đời của con người đầu tiên. Vào vị trí rồi khi nào nói bắt đầu mới bắt đầu nhé.

Ly: Mọi người tập trung, để nhóm bạn tập trung làm việc. Bắt đầu.

Nhóm 1 – Hà Anh, Huệ, Ngọc, Thùy, Phương

Cảnh chị Huệ ra đời.

Ngọc: Ta sẽ đặt tên con là Vũ Bão.

Huệ : Oe oe oe

Mọi người xúm quanh chị Huệ đang khóc oe oe, chào đón sự ra đời của một sinh linh mới.

Hà Anh : Hết cảnh một.

Ngọc : Em lấy tiền trả cho bác sĩ đã.

Hà Anh : Làm gì còn tiền, ông đi buôn cổ phiếu hết rồi còn gì ?

Huệ : Bố mẹ ơi, hôm nay anh ấy cầu hôn con.

Thùy : Con chào hai bác.

Huệ : Đây là bố mẹ em.

Ngọc : Nhưng nhà thằng này có giàu không ?

Hà Anh : Bố mày buôn cổ phiếu mất hết tiền rồi.

Ngọc : Nó có bệnh là thèm tiền. Có nuôi được nó không ?

Hà Anh : Con gái tôi dù 50 tuổi rồi nhưng vẫn còn son sắc lắm nhé, còn trung trinh lắm nhé. Đừng tưởng quá lứa gả đâu cũng được nhé.

Thùy : Hai bác để nghe con nói này. Nhà con không có tiền, hôm nay đến xin không hai con bác đấy.

Ngọc : Cho.

Hà Anh : Không cho.

Bố mẹ đứng cãi nhau.

Thùy: Bác nhớ nhé. Không cho đấy nhé.

Anh Thùy quay lưng bỏ đi.

Huệ: Mẹ ơi, 50 tuổi rồi không lấy thì ế à?

Chị Hà Anh đồng ý gả chị Huệ đi.

Hà Anh: Này, sướng khổ mày tự chịu nhé, trách nhiệm của mẹ hết rồi nhé.

Huệ: Bước ngoặt lớn nhất trong đời con đấy.

Ngọc: Bây giờ có điều kiện. Đưa con gái tôi về, tôi đồng ý, nhưng anh có đảm bảo cho cuộc sống con bé sau này không?

Thùy: Bác yên tâm. Nhà con 3 lầu 7 toa, lo gì.

Ngọc: 3 lầu 7 toa đấy san sẻ cho phía nhà tôi một nửa.

Thùy : Thôi được rồi, bác cứ để con nói chuyện với bác gái đã.

Thùy: Nhà con tiền nhiều, nhưng chẳng lẽ cho nó về không? Nghe nói mẹ còn ít tiền, cho nó làm của hồi môn.

Hà Anh: Bố vợ mày buôn cổ phiếu hết tiền rồi, giờ còn mảnh đất bên sông thôi.

Hà Anh: Thôi ông ạ, cho nó mảnh đất đi. Coi như đấy là bước ngoặt mới trong cuộc đời nó.

Cảnh tiếp. Anh Ngọc đi ăn xin. Anh Thùy mắng mỏ, đánh đập chị Huệ.

Thùy: Đàn bà như đàn ông, rõ là đồ 2 lưng.

Huệ: Ông mày tức ông đi chuyển giới cho mà xem.

Huệ: Bác sĩ ơi.

Phương: Chào chị chào anh?

Huệ: Chị nhưng muốn thành anh.

Phương: Thế muốn thằng anh nào đây?

Huệ: Chị làm thế nào cho em hơn được thằng chồng nhà em í.

Phương: Ok rồi rồi, nằm xuống.

Huệ: Cắt chỗ nào nhỉ?

Phương: Rồi, khâu cuối cùng, còn mỗi cái tay thôi. Mấy cái kia tôi chuyển xong hết rồi nhé. Bây giờ muốn tay thế nào?

Huệ: Nam tính, chỉ tay rõ ràng. Làm thế nào đánh được thằng chồng thôi.

Phương: Rồi, bây giờ ra xem gương đi. Chú ý phần đi lại nhé. Giờ trả tiền đi.

Chị Huệ trả tiền rồi đi về.

Huệ: Em ơi. Come on. Let’s go.

Chị Huệ với chị Hà Anh ôm hôn nhau. Chị Huệ đi chơi với anh Ngọc, sau đó chị Huệ lại đi chơi với chị Phương trong lúc anh Thùy gọi điện liên lạc.

Thùy: Alo, ừ em à? Ừ lâu lắm chưa liên lạc lại. Từ lần li dị khỏe không em ?

Huệ : Khỏe hơn ông rồi đấy. Tôi bây giờ tôi có thể nói chuyện với ông như hai thằng đàn ông rồi đấy.

Hai người hẹn gặp nhau.

Phương : Ai bún chả không ?

Huệ : Ơ lâu lắm không gặp nhỉ.

Thùy : Ơ chào anh, anh quen em à ?

Huệ : Này này, Bão này.

Thùy : Bão á ? Bão thật à ?

Huê : Đây .

Thùy : Rốn lồi thật. Thế mình vào ăn bún chả nhé, tiền để đâu ?

Huệ : Thôi cứ ăn đi nhỉ, anh mời nhé, có 15.000 / bát.

Hai người ngồi ăn bún chả và hỏi han chuyện trò.

Thùy : Anh trả tiền rồi, cứ ngồi ăn nhé.

Chị Huệ lăn ra chết. Chị Phương đọc điếu văn.

Mọi người vỗ tay.

Nhóm 2 : Loan, Bình, Tùng, Điệp

Loan ra giãy giữa nhà: oe oe oe.

Tùng: Giời ơi, ngoan nào con. Người làm đâu rồi? Vào đi, nhanh. Láo thật, ngày tiểu thư ra đời không ai ở đây ghi lại ngày tháng năm sinh à? Để nằm thế này. Khổ thân.

Tùng: năm nay là năm đẹp, mẹ đẻ ra con 1999 đấy biết chưa? Mau ăn chóng lớn nhé con.

Tùng : Thời gian thấm thoắt thoi đưa, năm nay đã 13 tuổi rồi đấy.

Loan : bố cho con vào rừng hái hoa bắt bướm nhé.

Tùng : Này, bố mày thì buôn gỗ lậu, mày thì đòi vào rừng. Mày biết bố mày là ai không ?

Loan : Bố tên là… Thủ Đức.

Tùng : Mày quên mất biệt danh của bố rồi à ?

Loan : Bố tên là bố Đức.

Tùng : Thế bố Đức làm gì ?

Loan : Bố Đức chuyên bán gỗ lậu.

Tùng : Thế tao bán gỗ lậu mà mày vào rừng thì lộ hết hàng à ?

Loan : Không, con vào hái hoa bắt bướm thôi.

Tùng : Thế công an nó bắt thì sao ?

Loan: Thì con bảo là bố tên là bố Đức, chuyên bán gỗ lậu.

Tùng: Được, thế mới là con gái tao chứ. Thôi đi về sớm nhé.

Anh Bình giả làm người rừng. Loan vào rừng, hai người gặp nhau.

Loan : Về nhà tớ nhé.

Loan: Nói theo tớ này.

Loan dạy anh Bình ngôn ngữ của con người. Anh Bình nói theo Loan. Hai người trở thành vợ chồng.

Loan: Bố ơi con lấy chồng nhé.

Tùng: Ơ, mày lấy đâu ra cái thằng này đấy? Kinh quá! mày bắt ngay lại cho tao.

Loan: Bố ơi anh ấy vừa mới…

Tùng: Mới ở rừng ra hả?

Bình: Tarzan, Tarzan.

Tùng: À Tarzan hả?

Loan: Bố ơi cho con cưới anh ấy ạ.

Tùng: Thế cưới xong có cần gì không?

Loan: Con không cần gì, con vào rừng với anh í luôn ạ.

Tùng: Mày vào rừng thì ai canh gỗ lậu cho tao?

Loan xin xỏ, cuối cùng anh Tùng cũng đồng ý. Loan và anh Bình kéo nhau vào rừng.

Tùng: Dại thế đấy, con với chả cái, đẻ ra xong mất hút.

Tùng: Dạo này khó khăn quá, hay là gọi nó về nhỉ?

Điệp: Đức đâu? Đoàng. Ôi chết rồi nhầm!

Chị Điệp bắn nhầm anh Bình. Anh Bình lăn ra chết.

Tùng: Thế nhé, mày chết rồi nhé, giả con gái tao về buôn gỗ lâu.

Loan đi vào.

Tùng: Ô về rồi à?

Loan: Anh ấy vẫn ngủ à?

Tùng: Chết rồi. Sát thủ vào giết tao, giết nhầm.

Loan chết đứng luôn.

Nhóm 3: Quỳnh, Minh, Khiêm, Lan Anh

Lan Anh: Năm 2031 trước Công Nguyên.

Chị Quỳnh đóng khỉ: Khẹc khẹc khẹc.

Anh Khiêm đứng ngoài cười không vào nổi.

Anh Khiêm nhảy vào nằm dưới chân chị Quỳnh.

Lan Anh sung sướng kiểu người rừng: Ào ú ào ú~

Cả nhóm hú hét sung sướng trước sự ra đời của anh Khiêm.

Lan Anh tiến lại gần Khiêm, hít ngửi, rồi tha đi.

Lan Anh: 13 năm sau.

Chị Minh và anh Khiêm vần vũ nhau.

Anh Khiêm đứng thẳng dậy. Bắt đầu tập Thái Cực Quyền.

Cả nhóm nhảy ra giữa sân khấu, tiếp tục hú hét.

Anh Khiêm đột nhiên ngã kềnh ra, mọi người xúm vào đỡ. Đến đây là hết đời anh Khiêm.

Ly: Bây giờ mọi người vào vòng tròn.

Ly: cảm giác mình cho ra đời một con người và quyết định số phận người đấy như thế nào?

Tùng: Cũng hay ra phết.

Điệp: Thấy khó.

Bình: mình muốn nó hấp dẫn, hay, phải khác người.

Quỳnh: nhiều tình tiết.

Lan Anh: Muốn thả sức cho nó muốn làm gì thì làm, chết lúc nào thì chết. Nhiều lúc thấy mình hơi độc ác quá khi cho nó thể loại bệnh ngặt nghèo.

Khiêm: Mình được mặc sức tạo ra cuộc đời một người. Mình vui cho nó cái này, mình buồn cho nó cái khác. Nhưng nó khá là thú vị, vì thực ra mà nói, đùa vậy thôi, nhưng nói về quá trình một con người thì khá là hay.

Ngọc: Tạo ra một con người đầy đủ, phẩm chất nhân cách tốt, hoặc là xấu thì rất là khó. Thường ai cũng muốn con cái mình đẻ ra cũng có tính tốt, phải giáo dục từ bé.

Ly: Mình tạo ra con người khác với nó là con của mình. Mình quyết định giới tính, ngày sinh ngày mất của nó.

Phương: ví dụ nhóm bọn em, mọi người làm vui thôi, những cảm xúc như nó chết, bị bệnh, cũng chỉ làm cho nó vui, nó lạ thôi.

Minh: Lúc đầu nghĩ là mình đùa nghịch với nhau thôi, mặc sức tưởng tượng, phá cách để con người mình đặc biệt nhất. Đến khi nó chính là mình, mới thấy hối hận.

Ly: thực ra khi làm với các nhóm, nhóm nào cũng muốn con người của mình quái dị nhất. Vì lần đầu tiên mình có một cái quyền tạo ra một con người, đó là 1 tâm lý rất bình thường. Bài tập này khi làm với trẻ con, giống như là trao quyền ấy, dù chỉ là quyền giả vờ nhưng bọn trẻ con rất phấn khích. Dù mọi người nói là cho nó bệnh gì đấy, nhưng mọi người vẫn có trách nhiệm với nhân vật mình tạo ra. Mình vẫn có logic đằng sau đấy dù có thể bịa ra mọi thứ. Mình vẫn có tư duy, làm sao để nhân vật của mình có lên có xuống. Mọi người có hiểu không? Với các em nhỏ, mình cũng làm như vậy, bài tập này để các em thỏa sức sáng tạo, tưởng tượng, thông thường qua những cái thỏa sức đấy, mình cũng thấy tính chất của nhóm. Mỗi nhóm có một cái ức chế riêng. Đùa thôi, nhưng nó có phản ánh một chút nào đấy về cái họ quan tâm. Mình không dùng làm kết luận, nhưng nó giúp mình quan sát được sự bay bổng của nhóm đấy, quan điểm về cuộc đời. Nó rất khác so với phải tuân thủ theo cái gì đấy của người lớn. Khi các em tự mình thiết kế ra một số phận thì sản phẩm có thể là một vở kịch rất hấp dẫn. Nhưng thông thường nó rất là dài và dàn trải, vì là cả một cuộc đời. Nếu mình mài dũa nó đi, trong 1 tuần, 1 tháng, bắt đầu từ những sơ yếu lý lịch này, có thể cho thêm, làm kỹ hơn, có rất nhiều cách phát triển, đó hoàn toàn từ không có gì. Cái mấu chốt kích thích ở đây là những câu hỏi. Mọi người còn có câu hỏi gì không?

Bình: Cái chương trình này sẽ kéo dài trong thời gian tới ạ?

Ly: Phần lớn mình sẽ học về các mô hình đã có, mình sẽ làm thử cho mọi người nhìn thấy. Mọi người phải hiểu là không phải đúng như thế mới là devising. Mọi người có thể hiểu được một cái quá trình, có thể bẻ nhỏ ra, devising là một quá trình, chứ không phải một hành động, càng chia nhỏ quá trình ra thì nó càng tỉ mỉ, mang lại sự gắn bó giữa người thực hiện và ý tưởng.

Điệp: bài này có thể làm việc cá nhân, qua đấy mình có thể khám phá được những tiềm ẩn trong lòng của họ, họ sẽ thể hiện ước mơ của mình qua đó.

Ly: Nếu muốn như thế, mình có thể nói là họ được sinh ra một lần nữa, hoặc là họ được quay lại quá khứ làm Chúa trời và cho mình sinh ra một lần nữa. Chúng ta sẽ thấy cái ý đến từ khắp nơi mà ta có thể vận dụng được, không cần cứ phải làm nghệ thuật mới biết.

Lan Anh: Nếu tìm trên mạng chắc cũng có tài liệu về devising đúng không?

Ly: Đúng rồi. Thông thường sẽ có những lý thuyết về devising. Sau đấy có những cặp tài liệu khác cung cấp quá trình họ đã làm, mình có thể thay đổi đi. Khi mình càng có nhiều quy trình thì sẽ càng linh hoạt. Từ đấy mình có thể tự thiết kế ra đối tượng của mình. Nói chung không bao giờ có quá trình devising giống nhau.

Ly: Mình cũng sẽ cố gắng cung cấp một số tài liệu về devise, một số gợi ý về làm thế nào để từ không có gì lên có cái gì đó. Mọi người thấy là quan trọng nhất là sự kích thích, và khả năng điều phối của người giảng viên. Chia sẻ, kiếm soát thời gian.

Điệp: Khi Ly tìm được những tài liệu hay thì có thể huy động mọi người trong nhóm dịch cùng.

Ly: ok, một người kết thúc.

Bình: Thấy lớp mình nhiều khỉ lắm, giờ làm khỉ nhé.

Mọi người vừa hú như vượn vừa tiến lại vòng tròn. Buổi học kết thúc.

–       end –

Ghi chép nhật ký: Nguyễn Quỳnh Trang, trung tâm Life Art

© 2010, Life Art.

Gửi phản hồi

Related Posts

0987567168